بازگشت به فهرست

📘 سناریو ۶ · DHCP Server روی Router

🔹 Network Foundations
توپولوژی شبکه با سرور DHCP

📌 شکل ۱: توپولوژی شبکه با سرور DHCP

در این سناریو، یک روتر سیسکو ISR4331 به‌عنوان سرور DHCP پیکربندی می‌شود تا به دستگاه‌های موجود در شبکه، آدرس IP، ماسک زیرشبکه، درگاه پیش‌فرض و سرور DNS را به‌صورت خودکار اختصاص دهد.

🔷 ۱. DHCP چیست؟
📌 DHCP (Dynamic Host Configuration Protocol)

پروتکلی است که به دستگاه‌های شبکه اجازه می‌دهد به‌صورت پویا (Dynamic) و خودکار پیکربندی‌های شبکه مانند آدرس IP، ماسک زیرشبکه، درگاه پیش‌فرض و DNS را از یک سرور DHCP دریافت کنند.

✅ مزایای استفاده از DHCP
🔷 ۲. پارامترهای DHCP در این سناریو
📋 پارامترهای پیکربندی شده:
پارامتر مقدار توضیح
شبکه (Network) 192.168.1.0 255.255.255.0 محدوده آدرس‌های IP که DHCP توزیع می‌کند
آدرس‌های استثنا (Excluded Addresses) 192.168.1.1 - 192.168.1.10 آدرس‌هایی که DHCP به دستگاه‌ها نمی‌دهد (برای سرورها و تجهیزات ثابت)
درگاه پیش‌فرض (Default Router) 192.168.1.1 آدرس IP درگاه خروجی شبکه (روتر)
سرور DNS 8.8.8.8 سرور DNS گوگل (برای تبدیل نام دامنه به IP)
آدرس IP رابط 192.168.1.1 آدرس IP رابط GigabitEthernet0/0/0
🔷 ۳. دستورات پیکربندی DHCP روی روتر
🔸 مرحله ۱: ورود به حالت پیکربندی
Router> enable
Router# configure terminal
🔸 مرحله ۲: تعیین آدرس‌های استثنا
Router(config)# ip dhcp excluded-address 192.168.1.1 192.168.1.10
📌 توضیح: این دستور مشخص می‌کند که آدرس‌های 192.168.1.1 تا 192.168.1.10 توسط DHCP توزیع نشوند. این آدرس‌ها برای تجهیزات ثابت (مانند روتر، سرور، پرینتر) رزرو می‌شوند.
🔸 مرحله ۳: ایجاد DHCP Pool
Router(config)# ip dhcp pool LAN_POOL
📌 توضیح: یک مخزن DHCP با نام LAN_POOL ایجاد می‌شود. این نام می‌تواند هر چیزی باشد (مثلاً DHCP_POOL یا Pool1).
🔸 مرحله ۴: تعریف شبکه
Router(dhcp-config)# network 192.168.1.0 255.255.255.0
📌 توضیح: مشخص می‌کند که DHCP چه محدوده آدرس‌های IP را توزیع کند. در اینجا شبکه 192.168.1.0/24 است.
🔸 مرحله ۵: تعیین درگاه پیش‌فرض
Router(dhcp-config)# default-router 192.168.1.1
📌 توضیح: آدرس درگاه پیش‌فرض (Gateway) را مشخص می‌کند که دستگاه‌ها برای خروج از شبکه به آن نیاز دارند. در اینجا آدرس 192.168.1.1 است.
🔸 مرحله ۶: تعیین سرور DNS
Router(dhcp-config)# dns-server 8.8.8.8
📌 توضیح: آدرس سرور DNS را مشخص می‌کند تا دستگاه‌ها بتوانند نام دامنه (مثل www.google.com) را به آدرس IP تبدیل کنند. 8.8.8.8 سرور DNS عمومی گوگل است.
🔸 مرحله ۷: خروج از حالت DHCP
Router(dhcp-config)# exit
🔸 مرحله ۸: پیکربندی رابط شبکه
Router(config)# interface gigabitEthernet 0/0/0
Router(config-if)# ip address 192.168.1.1 255.255.255.0
Router(config-if)# no shutdown
📌 توضیح:
🔷 ۴. اشکالات تایپی در خروجی کنسول
❌ اشکالات مشاهده شده:
🔷 ۵. دستورات نمایشی DHCP
دستور کاربرد
show ip dhcp pool نمایش اطلاعات DHCP Pool
show ip dhcp binding نمایش آدرس‌های IP اختصاص‌یافته به دستگاه‌ها
show ip dhcp server statistics نمایش آمار سرور DHCP
show ip interface brief نمایش خلاصه وضعیت رابط‌ها
show running-config | section dhcp نمایش بخش‌های مربوط به DHCP در پیکربندی
🔷 ۶. مفاهیم کلیدی DHCP
🔹 DHCP Pool (مخزن DHCP)
🔹 Excluded Addresses (آدرس‌های استثنا)
🔹 Default Router (درگاه پیش‌فرض)
🔹 DNS Server
🔷 ۷. سناریوی کامل پیکربندی
📝 پیکربندی کامل DHCP Server:
! ورود به حالت پیکربندی
Router> enable
Router# configure terminal

! تعیین آدرس‌های استثنا
Router(config)# ip dhcp excluded-address 192.168.1.1 192.168.1.10

! ایجاد DHCP Pool
Router(config)# ip dhcp pool LAN_POOL
Router(dhcp-config)# network 192.168.1.0 255.255.255.0
Router(dhcp-config)# default-router 192.168.1.1
Router(dhcp-config)# dns-server 8.8.8.8
Router(dhcp-config)# exit

! پیکربندی رابط شبکه
Router(config)# interface gigabitEthernet 0/0/0
Router(config-if)# ip address 192.168.1.1 255.255.255.0
Router(config-if)# no shutdown
Router(config-if)# exit

! ذخیره پیکربندی
Router# copy running-config startup-config
🔷 ۸. چک‌لیست پیکربندی DHCP
✅ مراحل تأیید پیکربندی DHCP:
  1. ✔️ آدرس IP به رابط اختصاص داده شده است.
  2. ✔️ رابط با دستور no shutdown فعال شده است.
  3. ✔️ آدرس‌های استثنا به‌درستی تعریف شده‌اند.
  4. ✔️ DHCP Pool با نام مناسب ایجاد شده است.
  5. ✔️ شبکه (Network) به‌درستی تعریف شده است.
  6. ✔️ درگاه پیش‌فرض (Default Router) تنظیم شده است.
  7. ✔️ سرور DNS تنظیم شده است.
  8. ✔️ پیکربندی با copy running-config startup-config ذخیره شده است.
🔷 ۹. تست DHCP روی کلاینت
🧪 برای تست DHCP روی کلاینت (ویندوز):
! دریافت آدرس IP جدید
C:\> ipconfig /release
C:\> ipconfig /renew

! نمایش آدرس IP اختصاص‌یافته
C:\> ipconfig

✅ دستگاه باید آدرس IP در محدوده 192.168.1.11 تا 192.168.1.254 دریافت کند.

🔷 ۱۰. جدول پارامترهای DHCP
پارامتر دستور مثال
آدرس‌های استثنا ip dhcp excluded-address 192.168.1.1 192.168.1.10
ایجاد Pool ip dhcp pool NAME ip dhcp pool LAN_POOL
شبکه network network 192.168.1.0 255.255.255.0
درگاه پیش‌فرض default-router default-router 192.168.1.1
سرور DNS dns-server dns-server 8.8.8.8
زمان اجاره (Lease) lease lease 7 (۷ روز)
دامنه domain-name domain-name example.com
🔷 ۱۱. خلاصه نهایی سناریو ۶
📚 در این سناریو یاد گرفتیم:
  1. DHCP چیست و چه مزایایی دارد.
  2. چگونه یک سرور DHCP روی روتر سیسکو پیکربندی کنیم.
  3. معنی و کاربرد پارامترهای DHCP (Network، Default Router، DNS، Excluded Addresses).
  4. چگونه یک رابط شبکه را پیکربندی و فعال کنیم.
  5. اشکالات رایج تایپی و نحوه رفع آن‌ها.
  6. دستورات نمایشی DHCP برای عیب‌یابی.
  7. چگونه DHCP را روی کلاینت ویندوز تست کنیم.
🔷 ۱۲. تمرین عملی
📝 سؤالات برای مرور:
  1. چرا باید از دستور ip dhcp excluded-address استفاده کنیم؟
  2. تفاوت بین default-router و dns-server چیست؟
  3. اگر آدرس 192.168.1.1 در Excluded Addresses نباشد، چه اتفاقی می‌افتد؟
  4. دستور no shutdown چه کاری انجام می‌دهد؟
  5. چگونه می‌توانیم ببینیم که چه آدرس‌هایی توسط DHCP توزیع شده‌اند؟
  6. آدرس 8.8.8.8 چیست و چه کاربردی دارد؟
📄 جزوه سناریو ۶ · تهیه شده بر اساس خروجی کنسول روتر سیسکو ISR4331 · مناسب برای مرور و پرینت